Mughal Farmane Khand 1 by Guruprasad Kanitkar

Mughal Farmane Khand 1 - मुघल फर्माने खंड १

मुघल फर्मान: खंड १ (इ.स. १५४० ते इ.स. १७०६) (मूळ फारसी दस्तऐवजांचे गुरुप्रसाद कानिटकर द्वारा केलेले मराठी भाषांतर) इतिहासाच्या पाऊलखुणांचा मागोवा घेणाऱ्या विद्वानांसाठी आणि अभ्यासकांसाठी, 'मुघल फर्मान: खंड १ (इ.स. १५४० ते इ.स. १७०६)' हा ग्रंथ प्राथमिक ऐतिहासिक स्रोतांचा एक अमूल्य खजिना आहे. उत्तर प्रदेश राज्य अभिलेखागारात जतन केलेल्या फारसी फर्मान (शाही हुकूम) आणि निशाणांवर (राजपुत्रांचे आदेश) आधारित हे मराठी भाषांतर, मध्ययुगीन भारताच्या प्रशासकीय आणि सामाजिक इतिहासावर एक नवीन प्रकाश टाकते. मुघल सम्राटांच्या हुकूमनाम्यांव्यतिरिक्त, या संग्रहात मुघलांना आव्हान देणाऱ्या शेरशाह सुरीने जारी केलेला एक अत्यंत दुर्मिळ सनद (सनद) समाविष्ट आहे. विशेष म्हणजे, या खंडात सम्राट अकबराविरुद्ध बंड करत असताना सुलतान सलीम (जहांगीर) याने १६०२ मध्ये जारी केलेला एक फर्मान आहे, जो त्या काळातील राजकीय संघर्षांचा साक्षीदार आहे. या खंडात समाविष्ट असलेले प्रमुख दस्तऐवज: शेरशाह सुरी: १ दुर्मिळ सनद. सम्राट अकबर: ६ फरमान. सम्राट जहांगीर: १३ फरमान. सम्राट शाहजहान: ५ फरमान आणि २ निशान (राजपुत्र असताना जारी केलेले). सम्राट औरंगजेब (आलमगीर): ७ फरमान आणि २ निशान. इतर: राजकुमार मुराद बख्श आणि राजकुमार दारा शिकोह यांनी जारी केलेले महत्त्वपूर्ण निशान. प्रामुख्याने 'मदद-ए-माश' (निर्वाहासाठी जमीन अनुदान) या विषयाशी संबंधित असलेले हे ४४ दस्तऐवज, त्या काळात प्रचलित असलेल्या महसूल पद्धती आणि राजेशाही शिष्टाचारांवर प्रकाश टाकतात. प्रत्येक दस्तऐवजासोबत दिलेल्या संदर्भात्मक नोंदी आणि ऐतिहासिक पार्श्वभूमीमुळे, हा खंड इतिहासप्रेमींसाठी निःसंशयपणे एक अनमोल संग्रहणीय वस्तू ठरेल.